الملا فتح الله الكاشاني

24

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

و ازواج و عيال بعد از آن بيان اخلاق حميده و محاسن پسنديده نمود در باب احسان و به جهت آنكه محاسن افعال و محامد خصال بدون عبادات او سبحانه بر وجه وحدانيت و تنزيه او از شركت در معبودية مثمر مثوبت نبود از اينجهت بر طريق عطفيه اول امر بتوحيد نموده فرمود كه * ( وَاعْبُدُوا اللَّه ) * و بپرستيد خدا را بوحدانيت * ( وَلا تُشْرِكُوا بِه ) * و انباز مگيريد بوى * ( شَيْئاً ) * چيزى را از اصنام و غير آن از شرك جلى و خفى * ( وَبِالْوالِدَيْنِ ) * و برو نيكويى كنيد به پدر و مادر خود * ( إِحْساناً ) * نيكويى كردنى بقول و بفعل * ( وَبِذِي الْقُرْبى ) * و بخويشان نزديك بصلهء رحم * ( وَالْيَتامى ) * و بيتيمان بدل نوازى و سازگارى * ( وَالْمَساكِينِ ) * و بدرويشان كه بر مؤنت سنه قادر نباشند بصدقات و زكواة * ( وَالْجارِ ذِي الْقُرْبى ) * و به همسايه هاى خويشاوند كه هم حق جوار دارند و هم حق قرابت بشفقة و مرحمة و يا به آن كسانى كه قرب جوار داشته باشند با ايشان * ( وَالْجارِ الْجُنُبِ ) * و بهمسايه بيگانه يعنى آنكه خويشى ندارد و يا همسايهء دو رو يا بهمسايهء كافر و حق جوار تا چهل سراى مقرر كرده‌اند و نزد بعضى چهل گز و از جملهء حق جوار ارادهء خير است بايشان و دفع ضرر ايشان و در صحيح مسلم بروايت انس وارد شده كه ( لا يدخل الجنة عبد لا يامن جاره بوائقه ) ببهشت نرود بندهء كه همسايه از شر او ايمن نباشد و مرويست كه مردى نزد رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله آمد و گفت يا رسول اللَّه صلَّى اللَّه عليه و آله دلم سخت شده و از رقت و نرمى دور گشته فرمود كه برو و با پدر و مادر نيكويى كن و مسكينان را طعام ده و دست بر سر يتيمان فرود آور و طعامشان ده و با همسايهء كه خويش تواند يا بيگانه صله و عطا وامگير و ايشان را مرنجان گفت يا رسول اللَّه حق همسايه بر همسايه چه چيز است فرمود كه از حقوق او آنست كه اگر ترا بخواند اجابت كنى و اگر درويش شود دستگيرى او كنى و اگر قرض خواهد بدهى و اگر خيرى به دو رسد تهنيه گويى و اگر مصيبتى به دو رسد تعزيهء او نمايى و اگر بميرد به جنازه اش حاضر شوى و ديوار بر بالاى ديوار او بلند نسازى تا منع باد كند از او و او را نرنجانى بمنع مطبوخات خود بعد از آن فرمود كه الجيران ثلثه جار له ثلثه حقوق حق الجوار و حق القرابة و حق الاسلام و جار له حقان حق الجوار و حق الاسلام و جار له حق واحد حق الجوار و هو المشرك من اهل الكتاب همسايه سه طايفه‌اند يكى آنست كه او را سه حقست بر تو يكى را دو حق ديگرى را يك حق آنكه سه حق دارد همسايهء مسلمانست كه او را علاقه نسب باشد با تو چه او هم حق جوار دارد و هم حق قرابت و هم حق اسلام و آنكه دو حق دارد همسايه مسلمانست كه حق همسايگى و حق مسلمانى دارد و آنكه يك حق دارد